Neurodiversiteit: Wat Is Dat?6 min

Polygon Art by Isidore

Neurodiversiteit. Je hebt er vast weleens van gehoord of over gelezen, maar misschien ook niet. Wat is neurodiversiteit nou eigenlijk en waarom is het zo een belangrijke zienswijze voor autisten, adhd’ers, bipolaire en schizofrene mensen? In dit artikel neem ik je mee op een neurodiversiteitsreis waarin je kennis maakt met het concept en de achterliggende ideeën. Kom je mee?

Neurodiversiteit omschrijft de natuurlijk aanwezige variaties van het menselijke brein ten opzichte van sociale interacties, leren, aandacht, stemming en de vele andere mentale functies die onze hersenen uitvoeren. De term werd in 1998 door Judy Singer, zelf ook een autistische socioloog, bedacht. Neurodiversiteit daagt de algemene opvatting uit dat neurologische ontwikkelingsstoornissen, zoals autisme en ADHD, strikt pathologisch zouden zijn en omarmd het sociale model van invaliditeit. Volgens dit model zijn sociale barrières de hoofdzakelijke oorzaak van iemands’ invaliditeit.

Sinds het wijder bekend worden van de term neurodiversiteit werden met de jaren naast autisme, ook andere neurologische condities, zoals ADHD, Bipolaire stoornis, schizofrenie, dyslexie en dyscalculie, ermee bedoeld. Dit komt omdat mensen met deze aandoeningen zich ook herkennen in het begrip neurodiversiteit.

Neurodiversiteitsvoorstanders zijn tegen het framen van autisme, ADHD en andere neurologische ontwikkelingsstoornissen waarvoor genezing zou moeten worden gevonden. Neurodiversiteit promoot het idee van ondersteuning zoals inclusiviteit in de maatschappij, services en accommodaties, communicatie en ondersteunende technologieën, trainingen en ondersteuning voor het zelfstandig kunnen leven. De intentie hierachter is dat neurodiverse individuen dankzij deze brede ondersteuning een respectabel leven kunnen ervaren. Het accepteren van deze natuurlijke diversiteit binnen de sociaal maatschappelijke omgeving biedt ruimte aan neurodiverse mensen om onbeperkt expressie te geven aan zichzelf en invulling te geven aan de manier waarop zij wensen te leven. Dit staat dus haaks op de huidige manier van denken die doordrenkt is met ideeën van wat “normaal” is en dus maatschappelijk en klinisch geaccepteerd.

Neurodiversiteit staat voor:

  • Het erkennen dat neurologische verschillen natuurlijk zijn en geen genezing of anderszins uitroeiing behoeven.
  • Het veranderen van het taalgebruik; in plaats van stoornis spreken we van een variatie in neurologie en dus is het Autisme Spectrum zonder stoornis eraan toegevoegd.
  • Het erkennen van diverse vormen van autonomie. Iemand kan autisme hebben en daarmee veel hulp nodig hebben of weinig, maar de autonomie moet altijd bij de persoon blijven liggen en niet onder dwang worden ontnomen.
  • Het hebben van eigen regie in de behandeling door zorgverleners.
  • Het belang van de diversiteit zien als wenselijke toevoeging binnen de maatschappij en de kracht ervan binnen educatie en werkgelegenheid laten floreren.

"Just because you value neurological differences doesn't mean you're denying the reality of disabilities."

– Aiyana Bailin (Scientific America, 2019)

Zoals met elke theorie of model, zijn er altijd voor-, en tegenstanders. De tegenstanders van neurodiversiteit zeggen dat er voorbij wordt gegaan aan bijvoorbeeld autisten met een hogere ondersteuningsbehoefte door hen buiten te sluiten van de discussie en mogelijkheid tot omarming van het paradigma neurodiversiteit. Daarnaast zijn er geluiden dat Neurodiversiteit inmiddels zoveel diagnoses omvat dat er geen eenduidig beeld te vormen is over wat het nu werkelijk betekend. Ik denk echter dat deze beide ideeën misvattingen zijn over neurodiversiteit en dus een onterechte perceptie is. Neurodiversiteit is juist het omarmen en accepteren van alle Neurologische Diversiteit en het strijden voor betere levensomstandigheden voor alle niveau’s van hulpbehoefte.

Neurodiversiteit Strijders geloven dat:

  • Autisme en andere neurologische variaties wellicht een handicap kunnen zijn, maar geen inherente gebreken.
  • Handicaps, hoe ernstig ook, verminderen nooit de persoonlijkheid van een mens. Mensen met atypische hersenen zijn dan ook volledig mens, met onvervreemdbare mensenrechten.
  • Mensen met handicaps kunnen rijke, betekenisvolle levens leiden.
  • Neurologische variaties zijn van vitaal belang voor het menselijke ras. Niemand heeft het recht, noch de wijsheid, om ons ras te “verbeteren” door te bepalen welke eigenschappen we zouden moeten houden of weg moeten laten (middels genetische bemoeienis).

 

Het sociale model van invaliditeit zegt dat een persoon gehandicapt is wanneer de omgeving niet accommodeert in de behoefte van die persoon. Vanuit dit idee kun je dus eigenlijk concluderen dat heel veel mensen eigenlijk gehandicapt zijn, als je er goed over nadenkt. Neurodiversiteit roept op tot het inclusief zijn naar en respecteren van mensen met een andere hersenwerking ongeacht hun niveau van invaliditeit, wel of niet door jou waarneembaar.

Wat hier voor nodig is, is het uitdagen van het illusieve idee van wat “normaal” is en wat nodig en wenselijk zou zijn om een goed leven te leiden volgens die valselijke normen. Accommodaties en verminderd stigma is daar zeker een aspect van, maar we moeten als maatschappij, als mensheid, voorbij onze beperkende ideeën groeien. Niet alleen voor neurodiversiteit en invaliditeit, maar nog altijd ook voor sociaal economische status, geslacht, etniciteit en dergelijke aspecten die inherent menselijk zijn. Het economische belang van verdeeldheid zou niet langer mogen prevaleren boven het welzijn van alle mensen, wel of niet neurodivers.

Wetenschappelijke onderzoeken tonen aan dat mensen met autisme weldegelijk ook over neurologische voordelen beschikken, waar tech giganten wereldwijd inmiddels gretig gebruik van maken. Door dit soort onderzoeken zijn sommige wetenschappers er van overtuigd dat autisme en andere neurodiversiteit een evolutionair voordeel heeft gehad en nog steeds heeft. Het is om deze reden dat de genen die neurodiversiteit activeren dan ook nog niet zijn verdwenen uit het DNA: ze zijn evolutionair gezien een noodzakelijk aspect van de menselijke genen!

"Some guy with high-functioning asperger's developed the first stone spear; it wasn't developed by the social ones yakking at the campfire."

– Temple Gradin (New York Magazine, 2008)

Misschien is het enige nadeel aan de neurodiversiteitsbeweging het gebruik van de term “Neurotypisch” om niet-atypische mensen mee aan te duiden. Alhoewel ik erken deze term ook te gebruiken, zie ik ook in dat het maken van dit onderscheid onwetenschappelijk is en zelfs discriminerend kan werken. Er bestaat namelijk nergens in de wereld een neurologisch voorbeeld van “normale” hersenen. Neurowetenschap toont juist aan dat neurodiversiteit de norm is. Het gebruik van de term neurotypisch moet dan ook eigenlijk zo snel mogelijk naar de geschiedenisboeken worden verwezen, omdat het potentiële steuners en helpers van de neurodiversiteitsbeweging van ons vervreemd in plaats van omarmt. Er is echter in gesprekken met andere autisten en neurodiverse mensen soms behoefte om over niet-atypische mensen te spreken en dan is een kort, eenduidig woord soms heel prettig. In het Engels wordt ook wel het woord “allistic” gebruikt. Hier is in het Nederlands helaas geen goed woord voor, maar het refereert naar niet-autisten of wel “socionormatieve mensen”. Het probleem blijft echter dat elke vorm van onderscheid in ons taalgebruik en het hun-versus-ons gedrag, een bedreiging vormt voor de doelstellingen van de Neorodiversiteitsbeweging, omdat het verkeerd gebruikt en geïnterpreteerd kan worden en dan zal leiden naar discriminatie en uitsluiting. Zolang neurodiversiteit echter geen geaccepteerde socionormatieve waarde is zal dit onderscheid denk ik blijven bestaan. Het vormt per slot van rekening namelijk ook een onderdeel van het eigen taalgebruik van de autistische community en is nooit als discriminerende factor bedoeld geweest, enkel als erkentelijk, onderscheidend van de norm.

Ik hoop dat je een goed beeld hebt gekregen van de term neurodiversiteit en wat het betekend. Ben jij nu ook neurodivers en wil je ook actiever worden in het verspreiden van neurodiversiteit? Doe dit! De wereld heeft nog zoveel te winnen op allerlei gebieden en de acceptatie van neurodiversiteit als menselijke kwaliteit is daarin een grote speler voor potentieel andere veranderingen. Laten we er samen een betere wereld van maken voor iedereen!

0 Reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

©2020 Spectrum Rebel

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?